Sel Hasarını Kasko Karşılar mı? Sigorta ve Pert Şartları

Son yıllarda ani ve şiddetli mevsimsel yağışlar, şehirlerimizde ve sahil şeritlerinde ciddi su baskınlarına ve sele yol açmaktadır. Kapalı otoparklarda sular altında kalan, caddelerde su birikintilerine maruz kalarak motoru stop eden veya sürüklenen araç sahipleri için en kritik sorular şunlardır: "Aracımın sel hasarını kasko veya sigorta karşılar mı? Hangi durumlarda ödeme reddedilir? Pert ve ağır hasar sınırları nelerdir? Kaskosu olmayanlar kamu idaresinden zararını talep edebilir mi?"

Bu kapsamlı rehberde; Türkiye Sigorta Birliği (TSB) Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK), SEDDK'nın 2025/12 sayılı Ağır Hasar Genelgesi, Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin emsal içtihadı ve İdare Hukuku ilkeleri çerçevesinde haklarınızı tüm hukuki ve teknik boyutlarıyla ele alıyoruz.

📌 Hızlı Özet: Araç Sel Hasarında Temel Kurallar

1. Zorunlu Trafik Sigortası: Sel ve su baskını hasarlarını asla karşılamaz. Trafik sigortası (Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası), yalnızca üçüncü kişilere verilen zararları karşılayan bir sorumluluk sigortasıdır.
2. Kasko Poliçesi ve Ek Teminat Şartı: Kaskonun sel hasarını ödemesi için poliçenizde "Sel ve Su Baskını" klozunun açıkça bulunması gerekir. Poliçenizde bu teminatın işaretli olup olmadığını ve varsa muafiyet oranını (%0, %5, %10 vb.) mutlaka kontrol ediniz.
3. 5 İş Günü İçinde İhbar Zorunluluğu: TSB Kasko Genel Şartları Madde B.1.1 uyarınca, hasarın öğrenildiği tarihten itibaren en geç 5 iş günü içinde sigortacıya bildirim yapılmalıdır.
4. Hayati Hata (Marşa Basmak): Suya maruz kalmış veya su içinde stop etmiş aracı asla çalıştırmayınız. Motorun hava emiş hattından su çekerek kilitlenmesi (hidrolik kilitlenme) halinde sigortacı "zararı artırıcı davranış" iddiasıyla tazminattan indirim talep edebilir.
5. Güncel Pert ve Ağır Hasar Standartları (SEDDK 2025/12): KDV dahil onarım maliyeti piyasa değerinin %60'ını aşan araçlar ağır hasarlı kabul edilir. Onarım maliyeti %60'ın altında kalsa dahi, genelgede listelenen kritik yapısal parçaların (batarya, hava yastığı, ana elektrik tesisatı vb.) hasar görmesi halinde eksper değerlendirmesiyle ağır hasar kararı verilebilir.
6. Kaskosu Olmayanlar: Altyapı yetersizliği ve yağmur suyu tahliye kanallarının bakımsızlığı iddiasıyla ilgili Belediyeye karşı tam yargı davası açılabilir; ancak idarenin sorumluluğu somut olayın şartları, illiyet bağı ve yağışın olağanüstülük durumuna göre mahkemece değerlendirilir.

⚖️ 1. Mevzuat Ne Diyor? Resmi Kaynaklar ve Kanun Maddeleri

Sel kaynaklı araç hasarlarında sigorta şirketleri ile araç sahipleri arasındaki hak ve yükümlülükler mevzuatta net bir biçimde tanımlanmıştır.

A. Kasko Sigortası Genel Şartları (Madde A.4.5)

Türkiye Sigorta Birliği (TSB) ve Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) tarafından yayımlanan Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları'nın "Ek Sözleşme ile Teminat Kapsamına Dahil Edilebilecek Zararlar" başlıklı A.4 maddesi uyarınca:

Madde A.4.5: "Sel ve su baskını sonucu meydana gelen zararlar ek sözleşme ile teminat kapsamına dahil edilebilir."

Bu düzenleme doğrultusunda, poliçenize sel ve su baskını teminatı eklenmişse meydana gelen maddi zararlar poliçe şartları çerçevesinde sigortacı tarafından tazmin edilir.

B. Hasar Bildirim Mükellefiyeti (Genel Şartlar Madde B.1.1)

Rizikonun gerçekleşmesi halinde araç sahibinin yükümlülükleri Genel Şartların B.1 maddesinde düzenlenmiştir. En çok karıştırılan bildirim süresi kuralı şöyledir:

Madde B.1.1: "Sigorta ettiren veya sigortalı, rizikonun gerçekleştiğini öğrendiği tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde sigortacıya bildirimde bulunmakla yükümlüdür."

(Not: B.1.5 maddesi ise hasarın tespiti için gerekli bilgi ve belgelerin sigortacıya teslimini düzenlemektedir.)

C. TTK Madde 1409 – Riziko Sorumluluğu ve İspat Külfeti

Sigortacının sorumluluğu ve ispat yükü 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda açıkça güvence altına alınmıştır:

TTK Madde 1409/1: "Sigortacı, sözleşmede öngörülen rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarardan veya bedelden sorumludur."

TTK Madde 1409/2: "Sözleşmede öngörülen rizikolardan herhangi birinin veya bazılarının sigorta teminatı dışında kaldığını ispat yükü sigortacıya aittir."

Bu hüküm uyarınca; poliçesinde sel teminatı bulunan bir aracın zarar görmesi halinde, olayın teminat dışı kaldığını iddia eden sigorta şirketi bu iddiasını teknik ve hukuki delillerle kanıtlamak zorundadır.

🔍 2. Kasko Poliçelerinde Sel Teminatının Kapsamı

Piyasadaki kasko ürünleri dört kategori altında sunulmaktadır; ancak kaskonun adı ne olursa olsun poliçe zeyilnamesi ve ek teminat listesi esas alınmalıdır:

🏛️ 3. Emsal Yargı Kararları ve Hukuki İlkeler

📜 Emsal Karar: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi (2024/4448 E., 2024/6570 K.)

• Mahkeme: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi
• Karar Tarihi: 26 Haziran 2024
• Esas No: 2024/4448 | Karar No: 2024/6570
• Resmi Kaynak: Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Bilgi Sistemi

Dava Özeti ve Hukuki Değerlendirme: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 26 Haziran 2024 tarihli kararında, şiddetli yağış sonucu oluşan su birikintisinden geçen aracın motor hasarına ilişkin uyuşmazlığı incelemiştir. Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti; bilirkişi raporu ve olay yeri bulgularını dikkate alarak hasarın sel teminatı kapsamında kaldığını ve sigorta şirketinin teminat dışılık iddiasını somut delillerle kanıtlayamadığını değerlendirmiştir. Yargıtay, İtiraz Hakem Heyetinin kararını hukuka uygun bularak onamıştır.

📜 İdarenin Sorumluluğu: Belediyelere Karşı Tam Yargı Davası

Kaskosu bulunmayan veya kasko muafiyetinden ötürü zarara uğrayan araç sahipleri, İdare Hukuku çerçevesinde kamu kurumlarına başvurabilmektedir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) Madde 13 ve Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca yerel yönetimler ile su-kanalizasyon idareleri (İSKİ, ASKİ, İZSU vb.), yerleşim yerlerindeki yağmur suyu drenaj hatlarını fen ve teknik kurallara uygun biçimde inşa etmek, mazgal ve menfezlerin periyodik bakım ve temizliğini sağlamakla görevlidir.

Ancak idarenin tazminatla sorumlu tutulabilmesi otomatik bir sonuç değildir. Mahkeme incelemesinde üç temel unsur birlikte aranır:

1. Hizmet Kusuru: İdarenin altyapı eksikliği, tıkalı mazgal veya yetersiz tahliye hattı gibi somut bir ihmalinin bulunması.
2. Fiili Zarar: Araçta bağımsız bilirkişi veya mahkemece tespit edilmiş gerçek bir maddi hasarın doğması.
3. İlliyet Bağı (Nedensellik Bağı): Zararın doğrudan idarenin ihmali sonucunda gerçekleşmiş olması.

Meteorolojik veriler incelendiğinde yağış miktarının olağanüstü boyutlarda (mücbir sebep / beklenmeyen hal) olması veya araç sahibinin emniyet uyarılarına rağmen trafiğe kapalı alana girmesi durumunda, idarenin sorumluluğu kısmen veya tamamen ortadan kalkabilir.

🔧 4. Pert (Tam Hasar) ve Ağır Hasar Kriterleri: SEDDK 2025/12 Genelgesi

Araç sel hasarlarında kamuoyunda yaygın bir yanlış inanış, suyun belirli bir seviyeye ulaşmasıyla aracın "otomatikman pert sayılacağı" yönündedir. Sigortacılık mevzuatında su seviyesine bağlı otomatik bir pert mekanizması bulunmamaktadır.

Araçların tam veya ağır hasarlı sayılmasında, 1 Temmuz 2025 tarihinde yürürlüğe giren SEDDK 2025/12 sayılı Genelgesi hükümleri uygulanır:

1. Tam Hasar (Pert-Total) Tespiti: Aracın KDV dahil tahmini onarım giderlerinin, aracın kaza tarihindeki serbest piyasa rayiç değerini aşması VE aracın onarım kabul etmez durumda olduğunun eksper tarafından teknik raporla belirlenmesi gerekir. Bu araçlar hurda tescil belgesi alarak trafikten tamamen çekilir.
2. Ağır Hasar Tespiti (%60 Eşiği): Genelge uyarınca, KDV dahil tahmini onarım masraflarının aracın piyasa rayiç değerinin %60'ını aşması durumunda araç "Ağır Hasarlı" kabul edilir.
3. %60'ın Altındaki Hasarlarda İstisna (Ek-1 Kritik Parçalar): Onarım masrafı araç piyasa rayiç değerinin %60'ının altında kalsa dahi, bu durum aracın ağır hasarlı sayılamayacağı anlamına gelmez. SEDDK Genelgesi'nin Ek-1 listesinde yer alan 11 kalem kritik yapısal ve güvenlik parçası (şasi kolları, podye, marşpiyel, tavan sacı, ön-orta-arka direkler, elektrikli/hibrit araç çekiş bataryası, hava yastığı sistemi ve ana elektrik tesisatı / kablo demeti) hasar görmüşse; eksper, bu parçalardaki hasarın onarımının can ve mal güvenliğini tehlikeye sokacağını değerlendirerek aracı ağır hasarlı olarak tespit edebilir. (Bu karar otomatik olmayıp eksperin teknik kanaatine ve raporuna bağlıdır.)

🚨 5. Sel Anında ve Sonrasında Yapılması Gerekenler

1. Aracı Kesinlikle Çalıştırmayın: Marşa basıldığında emme manifoldundan silindirlere su çekilir. Sıvılar sıkıştırılamadığı için biyel kolları eğrilir ve motor kilitlenir (Hidrolik Kilitlenme). Bu durum sigortacı tarafından "zararı ağırlaştırıcı kusur" olarak öne sürülebilir.
2. Görsel Delil Toplayın: Aracın bulunduğu yerdeki su seviyesini, plakasını ve çevredeki sokak tabelalarını içeren video ve fotoğraflar çekin.
3. Resmi Durum Tespiti: Olay yerine İtfaiye, Polis/Jandarma veya Zabıta ekiplerini çağırarak resmi tutanak düzenlettirin.
4. 5 İş Günü İçinde İhbar: Kasko şirketinizin hasar merkezini arayarak dosya açtırın ve çekici talep edin.

🚘 6. İkinci El Araç Alırken Sel Hasarı Nasıl Anlaşılır?

Sel hasarı alıp sigorta dışı onarılarak piyasaya sürülen araçları ayırt etmek için şu 6 kritik noktaya dikkat edilmelidir:

• Emniyet Kemeri Makaraları: Kemeri sonuna kadar çekin. Kemerin dip makara kısmında çamur, balçık tortusu veya su lekesi çizgisi var mı inceleyin.
• Koltuk Altı Rayları ve Yaylar: Koltukların taban bağlantı cıvatalarında, kızak saclarında ve yay altlarında taze kızıl paslanma olup olmadığını kontrol edin.
• Kalıcı Küf ve Rutubet Kokusu: Döşeme süngerleri sel suyunu emdiğinde aylar geçse bile araç içinde ağır bir nem kokusu bırakır. Araçta aşırı parfüm veya koku giderici kullanılmışsa şüphelenin.
• Far ve Stop İçleri: Far camlarının iç alt köşelerinde çamur çökeltisi veya kuruma lekesi arayın.
• Gösterge Paneli Altı ve Sigorta Kutusu: Direksiyon mili altındaki mafsallarda ve sigorta soketlerinde beyaz/yeşil oksitlenme korozyon işaretidir.
• OBD-2 Beyin Taraması ve TRAMER: Ekspertizde aracı bilgisayara bağlatarak geçmiş iletişim kopukluklarını (CAN-Bus arızaları) kontrol ettirin ve 5664 TRAMER sorgusunda hasar nedenini inceleyin.

❓ 7. Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)

Soru 1: Sel hasarı Trafik Sigortasından karşılanır mı?

Cevap: Hayır. Zorunlu Trafik Sigortası yalnızca üçüncü şahıslara verilen zararları tazmin eder; kendi aracınızdaki sel hasarını ödemez.

Soru 2: Selde kalan araba için ağır hasar veya tam hasarda ne kadar tazminat ödenir?

Cevap: Tam hasar ile ağır hasar durumunda tazminat hesabı farklı kurallara tabidir:

• Tam Hasar (Pert-Total) Durumunda: Araç onarım kabul etmez durumda hurdaya ayrıldığından, aracın hasar tarihindeki tam serbest piyasa rayiç değeri sigortalıya ödenir ve araç hurda tescil belgesiyle trafikten tamamen çekilir.

• Ağır Hasar Durumunda: Tazminat tutarı, hasarlı aracın (sovtajın) kimde kalacağına göre belirlenir:

  1. Araç sigortacıya / sovtaj alıcısına devredilirse: Sigortalıya aracın tam piyasa rayiç bedeli ödenir.

  2. Araç sigortalıda kalırsa: Aracın piyasa rayiç değerinden hasarlı haldeki hurda (sovtaj) bedeli düşülür ve kalan tazminat tutarı araç sahibine ödenir.

Soru 3: Kaskosu olmayan araç için belediyeye başvuru süresi nedir?

Cevap: 2577 sayılı İYUK Madde 13 gereğince, zararın öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl ve her halükarda olay tarihinden itibaren 5 yıl içinde ilgili idareye yazılı başvuruda bulunulmalıdır. İdare başvuruyu reddederse veya 30 gün içinde yanıt vermezse, 60 gün içinde İdare Mahkemesinde tam yargı davası açılabilir.

Soru 4: Kasko şirketinin teklif ettiği rayiç bedele itiraz edilebilir mi?

Cevap: Evet. Teklif edilen mutabakat bedeli piyasa değerinin altındaysa emsal ilanlar ve bağımsız ekspertiz raporu sunularak itiraz edilebilir; uzlaşma sağlanamazsa Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulabilir.

📝 Sonuç

Sel hasarlarında araç sahiplerinin hak kaybına uğramaması; Kasko Genel Şartları A.4.5 sel teminatı, B.1.1 uyarınca 5 iş günü içinde hasar ihbarı, SEDDK 2025/12 sayılı Genelgesi çerçevesinde eksper değerlendirmesi, aracın çalıştırılmaması ve hasarın belgelenmesi ilkelerine bağlıdır.

Kaskonun bulunmadığı hallerde ise yerel idarelerin altyapı ve bakım sorumlulukları kapsamında hizmet kusuru, fiili zarar ve illiyet bağı somut delillerle kanıtlandığı takdirde yargı yoluyla tazminat talep edilebilmektedir.

Otomobil dünyasındaki güncel mevzuat, ekspertiz ipuçları ve piyasa analizleri için Otomobilir.com rehberlerini takip etmeye devam edin.